👋 In maart zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen.
Dat is dan ook het einde van mijn raadslidmaatschap. Voor de Amsterdamse VVD sta ik alleen nog op de lijst als lijstduwer. De aanleiding is feestelijk: mijn vrouw en ik verwachten ons tweede kind. Dat betekent dat er een keuze moest worden gemaakt en helaas is raadslidmaatschap dan moeilijk te combineren.
Het was een voorrecht om acht jaar volksvertegenwoordiger te mogen zijn, in het stadsdeel en in de raad. Met veel enthousiasme kijk ik daarop terug en ik kijk er ook naar uit om de fakkel over te dragen aan de nieuwe generatie. Veel kandidaten heb ik als masterclass-coach van dichtbij meegemaakt en ik ben erg tevreden over onze lijst.
Op werk veranderde ook iets: ik werk nu voltijds als beleidsonderzoeker, met als focus decentrale overheden. In die rol ga ik meer en grotere projecten leiden.
Bovenstaande ontwikkelingen betekenden ook dat er een paar maanden geen nieuwsbrief was. Daar kreeg ik veel mails en appjes over. Dat is natuurlijk heel fijn. Hierbij dan het goede nieuws: de nieuwsbrief gaat in 2026 door, in deze nieuwe vorm. De luchtige toon blijft behouden, maar met meer focus op wat er ‘onder de motorkap’ gebeurt. Voor iedereen die lokaal beleid volgt of maakt.
Laurent Staartjes
[email protected]
Wil je reageren op deze brief? Of heb je een onderwerp dat interessant is voor de lokale politiek?
Ik hoor het graag!
🔹 WAT ER SPEELDE
Groot landelijk nieuws: de Amsterdamse gemeenteraad verbiedt via de APV reclame op fossiele en vleesproducten in de openbare ruimte. Aanleiding was initiatiefvoorstel van GroenLinks en PvdD.
Ik stemde als woordvoerder van mijn fractie tegen. Symboolpolitiek met grote financiele gevolgen voor de gemeente. Het verbod in kwestie:
Drie technische problemen (naast de betutteling en de beperking van ondernemersvrijheid):
Het politieke signaal is gericht aan ‘het grootkapitaal’ maar de slager, de bakker en de autogarage wordt ook getroffen. Er is een ingewikkelde work-a-round opgesteld (‘directe nabijheid van het pand’) maar signaal blijft hetzelfde: broodje kebab of osseworst niet gewenst in Amsterdam. De lokale ondernemer moet dus flink oppassen om geen bestuurlijke boetes te krijgen.
Verbod is kostbaar: de gemeente heeft afspraken gemaakt met adverteerders over reclames in de openbare ruimte en verdient daar goed aan (circa 16 miljoen per jaar + uitbesteden van onderhoudswerkzaamheden). Die afspraken staan nu op de helling.
De vraag is of de formulering juridisch houdbaar is. Zeker als het gaat om het vleesverbod.
Dat laatste punt licht ik graag verder toe:
In 2023 heb ik mij als (juridisch) onderzoeker uitgesproken in Binnenlands Bestuur over het juridische deel. De vraag was toen of een gemeente reclame van bijvoorbeeld slagerij J. van de Ven mag verbieden. Onder deskundigen bleek daar veel onduidelijkheid over, omdat een reclameverbod meerdere (en uiteenlopende) juridische aspecten raakt. Een reclameverbod klinkt simpel, maar dat is het zeker niet.
Ik geloof wel dat het kan via de APV maar dat een gemeente snel tegen allerlei praktische hindernissen oploopt. Het verbod moet bijvoorbeeld goed geformuleerd zijn en niet te ruim. In april 2025 oordeelde de voorzieningenrechter dat een gemeente via de APV een verbod mag instellen voor fossiele reclame. Dat oordeel moet in hoger beroep nog standhouden. In de uitspraak stond de rechter erbij stil dat het verbod voldoende duidelijk geformuleerd moet zijn. Dat was volgens de rechter het geval bij fossiele reclames (er werden concrete producten genoemd) maar dat is zeker bij het vleesverbod in Amsterdam de vraag. Dat verbod is juist ruim opgesteld. Aanleiding voor juridische procedures.
Conclusie:
Het gaat Amsterdam een bak centen kosten en Zuidas-kantoren een boel centen opleveren. Dure verkiezingsstunt dus.
⚙️ ONDER DE MOTORKAP
Eveneens groot nieuws: er is een landelijk (minderheids)akkoord!
Een reactie in een app-groep: ‘gelukkig dat het kabinet ditmaal de rekening niet neerlegt bij de gemeenten’.
Goed nieuws voor het lokaal bestuur? Vanuit financieel perspectief gezien wel. Met een belangrijke kanttekening: ik kan mij goed vinden in de analyse van Marcel Boogers (Bijzonder hoogleraar democratie en transitie) op Linkedin:
Zijn belangrijkste punten:
Rol van regio’s en gemeenten meer uitvoeringsgericht met sterkere centrale sturing.
Het akkoord legt veel nadruk op interbestuurlijke samenwerking, regionale agenda’s, gebiedsgerichte aanpakken en integrale programma’s; samenwerkingsvormen die zeer beperkt democratisch zijn verankerd. Regionale tafels, samenwerkingsverbanden of uitvoeringsorganisaties vallen niet rechtstreeks onder de controle van gemeenteraad of provinciale staten.
Weinig aandacht voor versterking van lokale democratie. In tegenstelling tot eerdere kabinetten is het versterken van de lokale democratie geen speerpunt (wordt eigenlijk niet genoemd).
Hoe ik dit begrijp:
Kabinet lijkt bewust te kiezen voor kleinere rol lokale democratie en grotere rol voor regio en uitvoering.
Minder democratie dus en meer uitvoering ‘op afstand’. Bijzonder want er leek juist consensus te zijn dat de rol van de regio te groot werd met het oog op de beperkte democratische verankering. Waarom die verandering? Het kabinet ziet dat mogelijk juist als een plus in plaats van een min. Meer centrale sturing en meer slagkracht.
⚙️ AFSLUITER
In het AD/Tubantia een interview met een ambtenaar die na 35 jaar op staande voet werd ontslagen vanwege ‘diefstal van een doos eieren’ en het onterecht declareren van een lunch in hetzelfde buurtcentrum. Bewijs was gevonden in onder meer camerabeelden.
Zij was in de gemeente volgens inwoners ‘bekender dan de burgemeester’ en het ontslag leidde tot allerlei speculatie binnen de gemeenschap. Ze was echt het gezicht van de organisatie. Volgens de medewerker was er sprake van een misverstand: ze wilde een briefje achterlaten voor de eieren maar dat lukte niet.
De kop van het nieuwsbericht in kwestie. In zijn geheel te lezen via eerdere link.
Het ontslag klinkt dan als een buitenproportionele handeling. Had dit niet anders kunnen worden opgelost? Vanuit dat perspectief bezien geen wonder dus dat de mevrouw de media opzoekt. In het artikel wordt genoemd dat onbekend is waarom het buurtcentrum een camera had opgehangen om de keuken te filmen. Zij vraagt zich ook af waarom de beelden direct naar de gemeente gingen en het niet eerst met haar besproken werd.
De uitspraak van de rechter biedt daar wel enig inzage in:
Zoals altijd kent elk verhaal meerdere kanten. In dit geval lijkt er dus een reden te zijn waarom de camera werd opgehangen en blijkt uit de beelden dat de medewerker daar een rol in speelde. Natuurlijk kan je dit beter uitpraten dan via de rechter doen. Tegelijkertijd heeft een gemeente ook geen keus als zij hiermee geconfronteerd worden door een maatschappelijk partner: ambtenaren moeten integer en betrouwbaar handelen.
Een verdrietig voorval dus, maar niet direct buitenproportioneel. Maakt ook duidelijk dat de ambtseed niet vrijblijvend is maar gepaard gaat met een grote verantwoordelijkheid.
Laurent Staartjes
📬 Abonneer je hier of stuur deze nieuwsbrief door naar iemand die ook onder de motorkap wil kijken.
